giant sand

Howe Gelb moet vast een gelukkige man zijn. Niet alleen wordt dit jaar het dertig-jarige jubileum van het door hem opgerichte Giant Sand gevierd maar recentelijk zijn ook twee zeer interessante releases verschenen waarop zijn stempel staat gedrukt. Met deze interessante muzikale verhalenverteller en producer blikken we terug maar richten ons ook op de huidige stand van zaken en kijken bovendien naar zijn bijzondere relaties met enkele Nederlandse muzikale vrienden.

Tekst: Jeroen Bakker

Tijdens de onlangs gehouden internationale Record Store Day verscheen Beyond The Valley Of Rain, een luxe uitvoering van Valley Of Rain, het eerste album dat door Giant Sand werd opgenomen. Daarnaast is er sinds kort ook ‘Heartbreak Pass’, een splinternieuw album dat onder zijn eigen naam is uitgebracht. “Het is bijna niet te geloven dat er maar liefst dertig jaar tussen deze releases zit”, klinkt hij alsof hij het nog nauwelijks kan bevatten. “We hebben hier in de States kort geleden enkele optredens gedaan met Winston Watson, onze toenmalige drummer met wie we Valley Of Rain indertijd opnamen. Het grappige is dat we nu met jongens in de band spelen die toen dat werd uitgebracht, nog niet eens geboren waren. Ze vinden het album te gek”. Toevallig blijkt dat de avond ervoor is besproken of het debuut van Giant Sand een integrale live-uitvoering gaat krijgen maar Gelb is zozeer tevreden over het nieuwe materiaal op Heartbreak Pass dat alles daarop gericht zal zijn. Ook de internationale media zijn lovend en ergens werd het al vergeleken met een verzameling nieuw materiaal waarin het allerbeste van drie decennia Giant Sand is verwerkt.

Gelb is afkomstig uit Tucson, Arizona, een stad waarin wordt uitgekeken op vulkanische bergen. Het woestijnachtige landschap heeft altijd een overheersende invloed gehad op de muziek van de singer/songwriter maar er blijkt meer te zijn dan dat. “Een idee voor dit album was er niet echt. Ik werk nooit met een plan maar laat me leiden door de ‘muse of the day’. Die brengt me naar verschillende plaatsen. Ik ben altijd weer verrast wanneer de ‘muse’ mij beïnvloedt, raakt en inspireert. Je zou er een studie op kunnen loslaten waarom het gebeurt maar ik weet het echt niet. Weet je dat ik een muze heb gehad in Amsterdam? Gedurende enige tijd maakte ze muziek in mij los. De liedjes gingen niet zozeer over haar maar wanneer ze in mijn buurt kwam moest ik onmiddellijk schrijven en dan kwam er veel moois uit. Het hoeft trouwens niet eens zozeer een persoon te zijn. De laatste keer dat het zo overduidelijk gebeurde was in Cordoba, in een huis. Het was dat huis dat mij ideeën gaf en het resultaat daarvan is grotendeels op Heartbreak Pass te vinden”.

“Ja, de dame in Amsterdam is zich bewust dat zij mij inspireerde. Ik had een paar jaar geleden contakt met haar toen ik ’s nachts op de ‘desert highway’ hier in Tucson reed. Voor haar was het vroeg in de morgen toen we elkaar belden. Terwijl ik haar aan de lijn had ontstond er een idee in mijn hoofd en dat moest ik opschrijven maar omdat ik mijn handen aan het stuur moest houden was dat lastig. Iedere kilometer kwamen er woorden die geschreven moesten worden en gelukkig wilde zij dat voor mij doen. Zij schreef het voor mij op en enkele maanden later verscheen Picacho Peak op mijn vorige soloplaat The Coincidentalist. Zo kregen de nachtelijke, Amerikaanse sfeerimpressies van Gelb een Europees tintje. Datzelfde is het geval op het nieuwe album dat dus voornamelijk in Spanje is ontstaan en zowel in Berlijn als in Brussel is opgenomen terwijl het afmixen heeft plaatsgevonden in het Engelse Bristol. Gelb ziet het niet zozeer als een Europees avontuur maar meer als een ‘Global Thing’. “De aarde is ons thuis dus ik werk in al die plaatsen. Cordoba voelt voor mij als Tucson. In 2012 heb ik enige tijd in Denemarken geleefd terwijl ik in Tucson woonde. Met de Deense muzikanten heb ik fijne muziek gemaakt omdat ze Tucson ‘begrepen’. Mijn bandleden worden steeds jonger. Dat was al het geval toen die jongens van Calexico in mijn band zaten. Het waren de jaren negentig. Van leeftijdsverschil tijdens het musiceren heb ik nooit iets gemerkt maar volwassenheid speelde wel degelijk een rol. Joey en John waren nog heel jong en ik had serieuze problemen. Ik was tijdelijk een alleenstaande vader voor mijn dochter. Je kunt zeggen dat Calexico is ontstaan omdat Joey mij niet begreep. ‘Oh, dus je hebt het te druk met andere zaken’, was zijn reactie. Uit elkaar gaan leek hem de ideale oplossing. Kijk, zo gaan jonge mensen met bepaalde zaken om zonder dat ze daar verder over nadenken. Overigens vaak wel in de veronderstelling dat ze goed bezig zijn”.
Desondanks werd de band Giant Sand in die jaren negentig gezien als een prima opstapje voor enkele uitstekende muzikanten. Hoewel de band regelmatig te kampen had met bezettingswisselingen bleef de kwaliteit gewaarborgd. “Waarom Giant Sand populair werd weet ik niet zo goed. Plotseling was er veel interesse voor ‘onafhankelijke muziek’ en ik denk dat de timing goed was voor ons. Op de Recordstore Day-uitgave van Valley Of Rain is een cd bijgesloten waarop je enkele live-opnamen treft van ons optreden in Groningen uit die periode. Het is in 1986 opgenomen geloof ik. De band die je daar hoort spelen is minstens zo goed als die waarmee ik nu speel”.

Aangezien er nogal wat interessante gastmuzikanten meedoen op het nieuwe Heartbreak Pass ligt het wellicht voor de hand dat zij ook live ergens opduiken. Grant Lee Philips, Jason Lytle en Steve Shelley van Sonic Youth maar ook onze eigen Common Linnets zijn aanwezig op het album. Laatsgenoemden zijn verantwoordelijk voor misschien wel het hoogtepunt van het album. Man On A String blijkt de enige oude song van het album. “Het is dertien jaar geleden geschreven en het leek maar nooit echt op een album te passen”. Vooral de toevallige ontmoeting met JB Meijers en Ilse DeLange in Brussel maakte hem zeer gelukkig. “Ik heb ooit eens eerder met JB gewerkt in dezelfde studio. En nu ontmoet ik daar zangeres Ilse, wat een stem”. Hij blijkt nog zwaar onder de indruk van de samenwerking met de twee Nederlanders. “We hebben nog meer samen geschreven en misschien komt er nog meer uit in de toekomst. Ik heb ze uitgenodigd voor mijn show in Londen op 2 juni om misschien de track samen op het podium te kunnen doen. Ik ben heel blij dat dit nummer is voorzien van deze prachtige vocalen. Mijn stem heeft een beperkt bereik, dat is altijd al zo geweest. Het is weliswaar iets beter geworden maar het is wat het is. Wanneer ik andere zangers mijn songs laat zingen voegt het werkelijk iets toe. De stem is ook een instrument en als daarmee enige soul kan worden toegevoegd dan moet je dat zeker niet nalaten”.

Ook muzikant/producer Jason Lytle is te horen op het album. “Ik hoorde jaren geleden zijn band Grandaddy en ik wilde altijd al graag met hem samenwerken. Het is nogal een afwijkend nummer vergeleken met de rest van het album”. Gelb is zich bewust dat hij een risico heeft genomen met de opnamen van dit popnummer. Nergens horen we iets terug van deze icoon uit de wereld van de Americana. De fans van het eerste uur moeten er maar liever niet aan denken maar Transponder heeft hitpotentie en zou zelfs commercieel succes kunnen opleveren. Waar is hun koning van de ‘country noir’? Commercieel succes? “Succes is voor mij om op deze manier te kunnen werken en tegelijkertijd een gezin te kunnen onderhouden. Succes is voor mij de muziek te kunnen blijven maken zoals ik dat wil”, aldus de nuchtere reactie van Gelb die zich nauwelijks druk maakt over dit eventueel naderende onheil om er vervolgens aan toe te voegen: “Paula Jean Brown speelt hier de bas”. Het is de muzikante die niet alleen ooit deel uitmaakte van The Go-Go’s en de grote Giant Sand-familie, maar ook nog eens gehuwd was met Gelb.
“Het succes in Europa is op geen enkele manier te vergelijken met de situatie in de States. Het leek de goede kant op te gaan maar na alle problemen in de eindjaren negentig is dat enigszins gestagneerd. Ik ben ook vanwege de slechte herinneringen te vaak weg geweest en daarom naar Europa ‘gevlucht’. Ik ben later nog terug gegaan om te kijken wat er over was van mijn status zoals ik die daar had voordat ik weg ging. Met mijn goede vriend Grant Lee Philips zat ik indertijd in hetzelfde schuitje. Hij begon ook goed aan de weg te timmeren in die periode. We spelen op dezelfde plaatsen en dikwijls ook voor dezelfde mensen. Daar is ook weinig in veranderd”.

Gelb heeft in zijn bestaan als muzikant veel bijzondere mensen ontmoet waarmee werd samengewerkt maar over JB Meijers raakt hij niet uitgepraat. “Ik zou dolgraag met hem nog eens iets willen doen maar met de nieuwe plaat van Common Linnets heeft hij het heel druk. Mocht de gelegenheid zich voordoen dan is er voor hem zeker een plaatsje vrij bij Giant Sand”. Gelb is Meijers bovendien dankbaar voor een eerdere ontmoeting waarbij hij werd voorgesteld aan Carice van Houten met wie hij vervolgens voor haar album See You On The Ice de studio is ingedoken. “Zij heeft hem gevraagd om ook aan haar nieuwe album te werken”. En dan komt het hoge woord eruit: “Zij was de muze waar ik het zojuist over had.
‘I Still can’t understand her effect on me, why that happened’. Het was een bijzondere en zeer intense ervaring”.

Hij eindigt het gesprek met een welgemeend ‘dankjewel’ en accentloze ‘doei’.

Website Giant Sand: www.giantsand.com

GIANT SAND – LIVE IN CONCERT

MAY 21, 2015 – LEUVEN (B) HET DEPOT
MAY 22, 2015 – UTRECHT (NL) TIVOLI VREDENBURG
JUNE 6, 2015 – HULST (NL) VESTROCK
SEPT 20, 2015 – TILBURG (NL) INCUBATE

giant sand