Column Gerry Jungen – Dieven en andere engerlingen

Bluesgenoten, we zijn allemaal wel eens bestolen. Dus jullie kennen het gevoel wel. Een woeste bijna barbaarse kruising tussen blinde woede en wraakgevoelens. Het stilletjes wensen dat je de onverlaat één keer op heterdaad zou betrappen. Wat zou je allemaal met hem doen? Ik voel altijd een onmachtig gevoel als ik bestolen word. Maar ben ook behoorlijk kordaat als ik een vermoeden in de richting van diefstal heb. Zo heb ik ooit in een bui van milde krankzinnigheid twee pistoletjes met kaas besteld in Valkenburg (Limland) de serveerster maakte het klaar en stak het gebak in een ruime papieren zak. De prijs die ze vroeg was…………..€ 12.00.. je leest het goed 12 hele en vooral harde Euro’s. Nu ben ik helaas van de generatie (1958) die nog steeds terugrekent en ik kwam er volgens de methode Bartjens achter dat de twee broodjes 26 guldens en 40 cent moesten opbrengen. (De Cijfferinghe, zo heet het wiskundeboek van de Zwolse schoolmeester Willem Bartjens. Bartjens bracht het boek vierhonderd jaar geleden uit en het was lang het meest gebruikte rekenboek op de Nederlandse scholen. Daar komt de uitdrukking: “Volgens Bartjens” vandaan). Ik mompelde: ’ voor dat bedrag mag je ze helemaal zelf opvreten!’ en ik ben ondanks de luide protesten van de winkelbediende uit de zaak gewandeld, zonder broodjes.

Het behoeft geen betoog dat ik het in de bovenstaande regels heb over schandelijke praktijken, maar, wij de Blues liefhebbers zijn fan…liefhebber, van een muzieksoort die van jatten en stelen aan elkaar hangt. Het bijna folkloristische beeld van een Bluesman die met z’n gitaar om z’n nek van stadje naar stadje slentert en in elk stadje de mensen vermaakt met zijn snarenspel……dat beeld is fout.
Bluesmannen dat was outcast, dat waren over het algemeen mannen die niet geschikt waren voor zwaar werk, mannen wier fysiek niet compatibel was met werk op de katoen plantages. Kneusjes dus. Tegen het eind van de 19e eeuw begint de Blues vorm te krijgen. Het is zoals dat genoemd wordt een muziekstijl die oraal doorgegeven wordt. Dat betekend in gewone mensen taal: geen bladmuziek en geen opgeschreven teksten. De Blues is per definitie ook simpel. Een schema van vaak niet meer dan drie akkoorden en ook de tekst is vaak niet echt ingewikkelde proza. Die drie akkoorden maakt dat een ieder vrij en vaak en zo lang als hij wil kan improviseren. Zo kon het dus gebeuren dat een song die in het Zuiden van de staat Mississippi bedacht en voor het eerst voor publiek gespeeld werd in het Noorden van diezelfde staat in een volstrekt nieuwe tekst had gekregen en dat ook de uitvoerende het nummer bracht als ‘eigen’ werk. Een volstrekt natuurlijk gegeven bij die ‘orale’ traditie.
De Bluesmannen uit de staat Mississippi zwierven meestal langs de rivier met dezelfde naam omdat in de iets grotere steden aan die rivier zoals Natchez, Vicksburg, Greenville en Rosedale de arbeiders hun geld opmaakten in de Jukejoints en Dancehalls. Op die reizen hoorde ze elkaar spelen en speelden ze ook vaak samen en dus leerden ze ook van elkaar. Pas na de vastlegging van de Blues door John Lomax en zijn zoon Alan na 1933 voor de Library of Congress werd het duidelijk dat er geld verdient kon worden met het vastleggen van muziek. Na de depressie begonnen de zwarte arbeiders uit staten als Mississippi naar de noordelijke grote steden te trekken ze namen hun blues mee naar Chicago, Memphis, Detroit en ga zo maar door…in essentie was de Blues nog steeds een oraal doorgeven stijl in ieder geval onder de vertolkers.. kijk maar naar een man als Elmore James de riff uit dust my broom is 1 op 1 van Robert Johnson alleen is hij ineens elektriek geworden… James brengt het nummer Standing at the Crossroads uit…. Een bekend geven nietwaar? De artiesten, de echte Bluesmannen kennen geen enkel bezwaar tegen deze overleveringen. De jaren 40 en 50 zijn de donkere jaren van de Blues.. na de tweede wereldoorlog zit niemand te wachten op jammerklachten en de meer swingende varianten van de westcoast artiesten lijken de enige overlevenden te zijn.
De wereld is in de greep van de Swing, de Bigbands en nog later de Rock & Roll, die laatste waait over naar Europa en de skiffle variant krijgt meer dan vaste voet aan de grond in Engeland… Pas dan begint het echte ‘jatten’ De Schot Lonnie Donnegan neemt van Ledbelly, The Rock Island Line op, voor het gemak zet hij z’n eigen naam er maar onder… Veel van de nieuwe Engelse pop muzikanten, stelen uit de grote schatkist die Blues heet. Vooral onder de studenten in de Popmuziek is het ‘Bon ton’ om te koketteren met onbekende Bluesmannen.
Pink Anderson en Floyd Council worden gebruikt als naamgevers voor een wereldberoemde psychedelische band The Pink Floyd Sound…(later Pink Floyd) Stones gitarist Brian Jones noemde zichzelf in het begin Elmo Lewis naar zijn grote held Elmore James. De grootste dieven uit Engeland zijn de mannen van The new Yardbirds..of Led Zeppelin zoals wij ze kennen. Whole lotta love van hun tweede album (en een wereldhit!) is gestolen van Willie Dixon.. in originele staat heet het You need love, op dat album staat ook Bring it on home óók van Dixon pas jaren later krijgt Dixon de centjes waar hij recht op had. Op Led Zeppelin drie staat nog zo’n staaltje.. Since I’ve been loving you.. een fantastische slow Blues die de Blues Ballad een ander aanzicht gaf… een nummer van Moby Grape uit 68 maar helaas geen vermelding bij de credits. Ook de Howling wolf is door deze heren bestolen… of eigenlijk zijn gitarist Hubert Sumlin, die een briljante riff schreef voor Killing Floor..een rifje dat ook gewoon te horen is in Black Mountain Side van hun eerste album. Dat stelen had echter wel een goede kant..want met hun gejat zorgde mannen als Led Zeppelin ervoor dat de Blues als in een troon teruggebracht werd naar de plaats waar hij thuishoorde..in Amerika dus!! Dus…soms is het niet zo erg om bestolen te worden….zolang het maar niet in Limburg is.

Gerry Jungen

Copyright © Diejongenvanjungen RTV produkties